Genel Olarak
Anonim şirketlerde çoğunluk ve azınlık pay sahipleri arasındaki çıkar dengesinin korunması amacıyla 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nda (“TTK”) azınlık pay sahiplerine belirli haklar tanınmıştır.
Tanınan bu haklardan birisi de azınlık pay sahiplerinin belirli şartların gerçekleşmesi sonucunda genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekleme hakkıdır. Kural olarak genel kurulu toplantıya çağırma ve gündem maddelerini belirleme hakkı yönetim kurulunda olmakla birlikte halka kapalı şirketlerde sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde ise yirmide birine sahip olan pay sahipleri genel kurulu toplantıya çağırabilir veya genel kurul zaten toplanacak ise karara bağlanmasını istedikleri konuları gündeme ekleyebileceklerdir.
Hakkın Kullanılması İçin Gerekli Şartlar
Hakkı Kullanabilecek Pay Sahipleri
TTK madde 411 gereğince; genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekleme hakkı halka kapalı şirketlerde sermayenin onda birine, halka açık şirketlerde ise yirmide birine sahip olan pay sahipleri tarafından kullanılabilecektir. Eğer pay sahiplerinin sahip oldukları pay oranları tek başına söz konusu şartı sağlamıyorsa da birden çok pay sahibi bir araya gelerek de bu hakkı kullanabilecektir.
Ana sözleşmede yapılacak bir düzenleme ile genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekleme hakkı daha az sayıda paya sahip pay sahiplerine tanınabilecektir, ancak söz konusu hakkın kullanımını zorlaştıracak şekilde daha fazla sayıda pay sahibi olma şartı ise geçersiz olacaktır.
Gerektirici Sebeplerin ve Gündemin Belirtilmesi
Azınlık pay sahiplerinin genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekleme hakkını kullanması sırasında gerektirici sebepleri ortaya koyması; genel kurulun toplantıya çağrılması talebi varsa bu durumda gündemin de belirtilmesi gerekmektedir. Gerektirici sebepler; genel kurul çağırısı için uzun zamandır genel kurul toplantısının yapılmaması, gündeme madde eklenmesi talebi için ise olağan genel kurul toplantısı asgari gündem maddelerine uyulmaması veya azınlık pay sahiplerinin haklarını koruyacak bir gündem maddesinin genel kurul toplantılarında görüşülmemesi olabilir.
Söz konusu gerektirici sebeplerin ve gündeme eklenmesi talep edilen maddelerin değerlendirilmesi ise yönetim kurulu tarafından yapılacaktır.
Talebin Yönetim Kuruluna Bildirilmesi
Azınlık pay sahipleri, genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde ekleme hakkını doğrudan kendileri kullanamazlar. Söz konusu hak; öncelikle yönetim kuruluna bildirilecek bir talep aracılığıyla kullanılır. Söz konusu talepte yukarıda anılan gerektirici sebepler ve/veya gündem maddeleri yönetim kuruluna bildirilmelidir.
Söz konusu talep eğer gündeme madde konulması talebi ise bu talebin çağrı ilanının Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasına ilişkin ilan ücretinin yatırılması tarihinden önce yönetim kuruluna ulaşmış olması gerekmektedir.
Çağrı ve gündeme madde konulması talebinin yönetim kuruluna noter kanalıyla yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla; e-posta, adi posta, iadeli taahhütlü mektup, faks veya elden teslim ise yapılan talepler kanunen geçersiz olarak kabul edilecektir.
Yönetim Kurulunun Talebi Kabul Etmesi
Yönetim kurulu; azınlık pay sahiplerinin gündeme madde eklenmesi talebini kabul etmesi halinde halihazırda yapılacak genel kurul toplantısının gündemine söz konusu maddeyi eklemesi gerekmektedir.
Azınlık pay sahiplerinin talebi genel kurul toplantısı yapılması ise ve söz konusu talep yönetim kurulu tarafından kabul edilmişse genel kurul en geç kırk beş gün içinde yapılacak şekilde toplantıya çağrılır; aksi hâlde çağrı istem sahipleri olan azınlık pay sahipleri tarafından yapılır.
Azınlık pay sahiplerinin çağrıyı ve daha sonrasında genel kurul toplantısını nasıl gerçekleştireceği ise TTK’da ve ikincil mevzuatta düzenlenmemektedir. Uygulamada özellikle; yönetim kurulunun çağrı talebini kabul etmediği bir durumda azınlık pay sahiplerinin şirket merkezinde toplantıyı nasıl organize edeceği gibi fiili problemler gündeme gelmektedir. Bu problemlerin önüne geçmek amacıyla doktrinde aşağıda değineceğimiz genel kurul toplantısının gerçekleştirmek amacıyla mahkemeden kayyım atanmasının talep edilebileceği ileri sürülmektedir.
Yönetim Kurulunun Talebi Reddetmesi
Azınlık pay sahiplerinin genel kurulu toplantıya çağırma ve gündeme madde eklemeye yönelik taleplerinin yönetim kurulu tarafından reddedilmesi veya bu talebe yedi iş günü içerisinde olumlu cevap verilmemesi halinde talepte bulunan pay sahipleri genel kurulun toplantıya çağrılmasına karar vermesi için şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesine başvurabilir.
Mahkeme genel kurul toplantısının yapılmasını gerek görmesi halinde gündemi düzenlemek ve TTK hükümleri uyarınca çağrıyı yapmak üzere bir kayyım atar. Kararında, kayyımın, görevlerini ve toplantı için gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerini gösterir.
Açılacak davanın çekişmeli yargı işi mi yoksa çekişmesiz yargı işi mi olduğu TTK’da düzenlenmemiştir. Doktrinde bir görüş azınlık pay sahiplerinin açacağı davanın çekişmeli olduğunu diğer bir görüş ise çekişmesiz olduğunu ileri sürmektedir
Zorunluluk olmadıkça mahkeme dosya üzerinden inceleme yaparak karar verir ve mahkemenin kararı kesindir.
