Birleşme ve devralma süreçlerinde alıcının yerine getirmesi gereken kapanış şartlarından birisi de kapanış tarihinde ödeyeceği devir bedelinin uhdesinde olduğu veya söz konusu bedelin kapanış tarihinde hazır olacağına dair satıcıyı tatmin edecek şekilde ispat etmesidir. Devir bedelinin alıcının uhdesinde bulunmadığı durumlarda bu şart genellikle; alıcının yeterli kredi limitinin olduğu ve alıcının talebi halinde kredi limitinden devir bedelinin karşılanacağını belirten bir bankadan alınan mektupla karşılanmaktadır.
Devir bedelinin alıcının uhdesinde olduğu durumlarda ise veya satın alma finansmanı (acquisition financing) yapılmayacaksa kapanış tarihinde devir bedelinin satıcıya ödeneceğinin garantisi olarak devir bedeli escrow hesaba yatırılarak kapanış tarihinde bu hesaptan satıcının hesabına aktarılmaktadır.
Escrow Hesap Nedir?
Escrow hesap, genellikle hesabın açılacağı banka olan aracı (escrow agent) tarafından belirlenen meblağı bir veya birden fazla kişi adına ve hesabına tutmak ve şartların gerçekleşmesi halinde meblağın belirlenen kişinin hesabına aktarmak üzere açılan ayrı bir banka hesabıdır1.
Escrow hesap; birleşme ve devralmalarda alıcı, satıcı ve hesabın açılacağı bankanın taraf olduğu bir escrow sözleşmesine dayalı olarak açılır.
Escrow Sözleşmesi’nde Hangi Konular Düzenlenir?
Escrow sözleşmesinde; genel itibariyle escrow hesabın hangi amaçla açıldığı, paranın ne zaman ve hangi şartlarda başka hesaba aktarılacağı, paranın hesaba giriş ve çıkış tarihi arasında işleyecek mevduat faiz oranı gibi hususlar düzenlenmektedir.
Escrow sözleşmesindeki hususların önemli bir bölümü hisse devir sözleşmesinde düzenlenen hususlarla bağlantılı olduğundan Escrow sözleşmesinin hisse devir sözleşmesinde mutabık kalındıktan veya en azından hisse devir sözleşmesindeki escrow hesaba ilişkin hükümler üzerinde mutabık kalındıktan sonra düzenlenmesi önem arz etmektedir.
Escrow Hesabından Meblağın Satıcı ve/veya Alıcı Hesabına Aktarımı Nasıl Olmaktadır?
Escrow hesapta tutulan meblağın ne zaman satıcı hesabına aktarılacağı veya hangi şartlarda alıcı hesabına iade edileceği konuları hem hisse devir sözleşmesinde hem de Escrow sözleşmesinde düzenlenmelidir.
Hisse devir sözleşmesinde devir bedelinin satıcıya ödenmesi kapanış şartlarının yerine getirilmesine bağlı olduğundan bu şartların gerçekleşmesi üzerine alıcının Escrow hesaptaki meblağı satıcıya ödenmesi gerekmektedir. Bankanın meblağı ne zaman satıcının hesabına aktaracağı Escrow sözleşmesinde düzenlenmekte olup bu genellikle hem alıcı hem de satıcının bankaya ayrı ayrı veya ortak bir şekilde bildirmesi ile gerçekleşmektedir. Escrow sözleşmesinde söz konusu bildirimin sadece satıcı veya sadece alıcı tarafından yapılabileceği de düzenlenebilecektir, ancak uygulamada bu bildirim işlem güvenliği açısından ortak yapılmaktadır. Tarafların bildirim yükümlülüğünü kapanış şartları gerçekleşmeden önce yapması veya kapanış tarihinde yapmaması hisse devir sözleşmesindeki yükümlülüğünün ihlali anlamına gelecektir.
[1] https://uk.practicallaw.thomsonreuters.com/0-107-6230?transitionType=Default&contextData=(sc.Default)&firstPage=true#:~:text=A%20segregated%20account%20opened%20by,the%20account%20have%20been%20met (Erişim Tarihi: 29.04.2025).
Bildirim dışında; Escrow sözleşmesinde söz konusu paranın belirlenen tarihte banka tarafından kendiliğinden satıcı hesabına aktarılacağı da düzenlenebilir, ancak bu pratikte pek rastlanan bir uygulama değildir.
Kapalı kutu mekanizmasının (locked box mechanism) belirlendiği birleşme ve devralmalarda; belirlenen devir değeri kapanış tarihindeki hedef şirket hesaplarından etkilenmeyeceğinden escrow hesapta yer alan meblağ şartların gerçekleşmesi üzerine satıcı hesabına aktarılacaktır.
Kapanış hesabı mekanizmasının (closing adjustment veya closing accounts mechanism) belirlendiği birleşme ve devralmalarda; öz sermaye değerini (equity value) hesaplamak için işletme değeri üzerinden kapanış tarihindeki hedef şirket hesapları üzerinden hesaplama yapılacağından escrow hesapta yer alan meblağın öz sermaye değerinin altında kalması halinde kapanış tarihinde veya kapanış tarihini takip eden bir süre içerisinde alıcının aradaki farkı satıcıya ödemesi gerekmektedir. Öz sermaye değerinin Escrow hesapta yer alan meblağın üzerinde olması halinde ise öz sermaye değeri tutarındaki meblağ satıcı hesabına; fazla olan meblağ ise alıcı hesabına aktarılacaktır.
Escrow hesapta tutulan meblağa kapanış tarihine kadar işleyen mevduat faizinin hangi tarafa ait olacağı hususu ise escrow sözleşmesinde düzenlenmektedir. Escrow hesabın en büyük işlevi satıcıya devir bedelinin hazır olduğunun güvencesi verilmesi olduğundan uygulamada ağırlıklı olarak kapanış tarihine kadar işleyen mevduat faizi alıcıya ait olmaktadır.
Escrow Hesabın Avantajları ve Dezavantajları Nelerdir?
Escrow hesabın satıcı yönünden en büyük avantajı; devir bedelinin üçüncü bir kişi uhdesinde bulunan hesapta olması güvencesidir. Böylelikle; kapanış tarihinde alıcının yeterli finansmanı olmayacağı endişesi ortadan kalkmaktadır.
Her iki taraf açısından avantajı ise; devir bedeli kapanış öncesinde Escrow hesapta hazır olduğundan kapanış tarihinde devir bedelinin ödenmesine ilişkin bankalar nezdinde yürütülmesi gereken prosedürler azalmakta ve taraflar için daha kolay bir kapanış süreci olmaktadır.
Escrow hesabın alıcı tarafındaki en büyük dezavantajı ise kapanış tarihinde ödenmesi gereken devir bedelinin kapanış tarihinden önce hazır edilerek Escrow hesapta tutulması ve alıcının kapanış tarihine kadar bu paradan faydalanamamasıdır. Kapanış tarihine kadar Escrow hesapta işleyecek mevduat faizinin alıcıya ait olması halinde söz konusu dezavantaj biraz daha ortadan kaldırılmış olacaktır.
Escrow hesabına diğer dezavantajı ise escrow hesabının açılmasından ötürü doğacak maliyettir. Söz konusu konusu maliyetin hangi tarafa ait olacağı hisse devir sözleşmesi ve escrow sözleşmesinde düzenlenmektedir. Escrow hesap genellikle satıcının talebi doğrultusunda açıldığından Escrow hesap açılmasından doğan maliyet de uygulamada satıcı üzerine bırakılmaktadır.
Özet
Birleşme ve devralmalarda Escrow hesap açılması bir zorunluluk olmamakla birlikte satıcı tarafın daha fazla pazarlık gücüne sahip olduğu işlemlerde uygulandığını görmekteyiz. Her iki taraf için de avantajları ve dezavantajları olmakla birlikte en büyük avantajı devir bedelinin kapanış öncesinde escrow hesapta tutulması nedeniyle satıcının devir bedelinin ödenmesi yönündeki endişelerinin ortadan kaldırılmasıdır. Bununla birlikte satıcının talebiyle oluşturulan escrow hesaplarda maliyetin de satıcı üzerine bırakılmasının gündeme gelebileceği unutulmamalıdır.
İlgili kişiler
Detaylı bilgi için bizimle irtibata geçebilirsiniz.
